Ciasto pani Walewska – tradycyjna pychotka na święta i komunie
Ciasto pani Walewska to prawdziwy klasyk polskiej kuchni domowej, znany jako tradycyjna pychotka na wyjątkowe okazje. To wielowarstwowe ciasto kruche z chrupiącą bezą, dżemem porzeczkowym i kremem budyniowym zachwyca smakiem i teksturą, idealnie nadając się na święta, komunie, urodziny czy rodzinne spotkania. Jego popularność wynika z prostoty przygotowania w domowych warunkach oraz bogatego smaku, który łączy słodycz bezy z kwaskowatością dżemu i aksamitnością kremu. W Polsce to ciasto często pojawia się na stołach wielkanocnych czy bożonarodzeniowych, stając się symbolem domowego wypieku pełnego miłości. Pani Walewska kojarzy się z elegancją i tradycją, a jej przygotowanie nie wymaga zaawansowanych umiejętności piekarskich, co czyni ją dostępną dla każdego amatora słodkości. Warto docenić, że jest to deser wegetariański, kaloryczny około 313 kcal na 100 g, ale wart każdego kęsa podczas specjalnych chwil.
Historia i inne nazwy jak pychotka lub pysznotka w Polsce
Historia ciasta pani Walewska, zwanego też pychotką lub pysznotką, sięga czasów PRL-u, kiedy to przepis zyskał popularność dzięki prostocie i dostępnym składnikom. Nazwa nawiązuje prawdopodobnie do historycznej postaci, dodając ciastu szlacheckiego charakteru, choć w domach polskich babć krążył pod prostszymi określeniami jak pychotka, podkreślającymi jego niebiański smak. W Polsce to ciasto stało się hitem na święta i komunie, ewoluując z generacji na generację – czasem z orzechami włoskimi zamiast migdałów czy powidłami śliwkowymi zamiast dżemu porzeczkowego. Tradycja pieczenia pani Walewskiej przetrwała, stając się nieodłącznym elementem rodzinnych receptur, które przekazujemy dalej.
Składniki potrzebne do przepisu na ciasto pani Walewska
Aby przygotować przepis na ciasto pani Walewska dla formy o wymiarach około 33 x 24 cm, potrzebne będą składniki na dwa blaty kruchego ciasta, bezę, krem budyniowy oraz dodatki. Całość wychodzi na 12-16 porcji, z idealnym balansem słodyczy i chrupkości. Oto pełna lista podzielona na części, co ułatwi zakupy i organizację pracy w kuchni:
Na ciasto kruche (dwa blaty):
– 400 g mąki pszennej
– 250 g masła (chłodnego, pokrojonego w kostkę)
– 100 g cukru pudru
– 5 żółtek jaj (rozmiar L)
– szczypta soli
Na bezę:
– 5 białek jaj (w temperaturze pokojowej)
– 250 g cukru pudru
– 1 łyżka skrobi ziemniaczanej
– 1 łyżeczka proszku do pieczenia
Na krem budyniowy:
– 750 ml mleka
– 3 żółtka
– 2 opakowania budyniu waniliowego w proszku (lub 4 łyżki skrobi kukurydzianej z cukrem)
– 200 g masła (w temperaturze pokojowej)
Dodatki:
– 400 g dżemu z czarnej porzeczki
– 100 g płatków migdałowych (do posypania)
Ciasto kruche z mąki pszennej, masła, cukru pudru i żółtek
Ciasto kruche to podstawa pani Walewskiej, zapewniająca chrupkość i delikatność. Kluczowe składniki to mąka pszenna (ok. 400 g), która nadaje strukturę, masło (250 g) dla maślnego aromatu, cukier puder (100 g) subtelnej słodyczy oraz żółtka (5 szt.), wiążące masę. Dodatek szczypty soli podkreśla smak. Te proporcje gwarantują, że ciasto nie będzie twarde po upieczeniu, a idealnie połączy się z bezą i dżemem.
Beza z białek, cukru pudru, skrobi ziemniaczanej i proszku
Beza w cieście pani Walewska musi być puszysta i chrupiąca z zewnątrz, miękka w środku. Użyj białek (5 szt.), cukru pudru (250 g) ubijanego stopniowo, skrobi ziemniaczanej (1 łyżka) stabilizującej pianę oraz proszku do pieczenia (1 łyżeczka) dla lekkości. Ta mieszanka piecze się na kruchym cieście z dżemem, tworząc warstwę o unikalnej teksturze.
Przepis na ciasto pani Walewska krok po kroku
Przepis na ciasto pani Walewska podzielony jest na etapy, by uniknąć błędów i uzyskać perfekcyjny efekt. Najpierw przygotuj ciasto kruche, potem bezę i krem, na końcu piecz warstwy. Cały proces trwa około 2 godzin aktywnej pracy plus chłodzenie. Rozgrzej piekarnik z termoobiegiem. Zaczynaj od misek o różnej wielkości, by zachować czystość.
Przygotowanie ciasta kruchego, schłodzenie i rozwałkowanie między papierem
Na ciasto kruche zagnieć szybko mąkę pszenną (400 g) z masłem (250 g), cukrem pudrem (100 g) i żółtkami (5 szt.) na gładką masę – nie wyrabiaj zbyt długo, by nie stwardniało. Podziel na dwie części, spłaszcz, owiń folią i schłodź w lodówce 1 godzinę. Wyjmij jedną porcję, rozwałkuj między dwoma arkuszami papieru do pieczenia na grubość ok. 3 mm, dopasuj do formy 33 x 24 cm, nakłuj widelcem i podpiecz 10 minut w 175°C.
Ubijanie bezy, nakładanie dżemu porzeczkowego i pieczenie blatu
Ubij białka (5 szt.) na sztywną pianę, stopniowo dodając cukier puder (250 g), potem skrobię (1 łyżka) i proszek (1 łyżeczka) – masa musi być błyszcząca i sztywna. Na podpieczony blat nałóż równomiernie dżem porzeczkowy (200 g na blat), przykryj połową bezy, posyp płatami migdałowymi (50 g). Piecz 15-20 minut w 175°C, potem dociemniej w 150°C przez 20 minut – beza powinna być złocista. Powtórz z drugim blatem.
Krem budyniowy z mleka, żółtek, masła i budyniu na puch
Na krem budyniowy zagotuj 500 ml mleka z cukrem, w pozostałym mleku rozprowadź budynie (2 op.) i żółtka (3 szt.), gotuj mieszając do zgęstnienia. Studź pod przykryciem. Ubij masło (200 g) na puch, stopniowo dodając przestudzony budyń. Krem musi być gładki i puszysty.
Pieczenie warstw i składanie ciasta pani Walewska w blaszce
Po upieczeniu blatów składanie ciasta pani Walewska to prosta sztuka: na paterze ułóż pierwszy blat (kruche z bezą i dżemem), natrzyj połową kremu budyniowego, przykryj drugim blatem stroną bez bezy w dół. Posmaruj wierzch i boki resztą kremu, opcjonalnie udekoruj migdałami. Wstaw do lodówki.
Pieczenie w termoobiegu temperaturach 150-180°C z migdałami
Pieczenie w termoobiegu pozwala na równomierne efekty: pierwszy blat 15 minut w 175°C (spód z dżemem), potem z bezą 20-30 minut w 150-180°C, aż migdały zbrązowieją. Można piec dwa blaty jednocześnie, ale pilnuj temperatury, by beza nie popękała. To zapewnia chrupkość warstw ciasta.
Schłodzenie minimum 3-6 godzin i krojenie idealnych kawałków
Schłodzenie w lodówce minimum 4-6 godzin (najlepiej overnight) utwardza warstwy, zapobiegając kruszeniu. Kroić nożem o ostrym brzegu, maczonym w gorącej wodzie, na idealne kawałki 4×6 cm. Serwuj w temperaturze pokojowej dla najlepszego smaku pychotki.
Dodaj komentarz